عز و علا از بعضى اقسام نور خير الانام عليه الصلاة و السلام جوهرى مانند ياقوت خضرا كه طول آن ده هزار ساله راه بود خلق نمود پس به نظر هيبت بر آن جوهر تجلى فرمود و او بر خود لرزيد به تمام آب شد پس عرش را موجود گردانيد در آنزمان غير عرش اعظم و آب چيزى موجود نبود چنانچه آيه ( وَ هُوَ الَّذِي خَلَقَ السَّماواتِ وَ الْأَرْضَ فِي سِتَّةِ أَيَّامٍ وَ كانَ عَرْشُهُ عَلَى الْماءِ ) مفيد اين معنى است بعد از آن كرت ديگر آب را منظور نظر عزت ساخت آب بر خود بجوشيد و دخانى و كفى از آن حاصل شد و اجزاى كف در ميان جهان كه حالا كعبه معظمه در آن مكانست جمع آمد بارى سبحانه و تعالى از آن كف زمين را آفريد و از آن دخان آسمان را مخلوق گردانيد و كلمهء كريم كريمه ( ثُمَّ اسْتَوى إِلَى السَّماءِ وَ هِيَ دُخانٌ ) شاهد اين دعوى است فرد يك بحر بود ز اول خلقت كه موج زد * * موجش جبل بخار سما كف تراب شد علماء معالم تنزيل و عرفاء موافق تأويل بر طبق نص كلام ( وَ لَقَدْ خَلَقْنَا السَّماواتِ وَ الْأَرْضَ وَ ما بَيْنَهُما فِي سِتَّةِ أَيَّامٍ وَ ما مَسَّنا مِنْ لُغُوبٍ ) اتفاق دارند كه طبقات سماوات و ارضين و ساير اجرام علوى و سفلى در شش روز آن جهانى كه هر روزى عبارت از هزار سال است از كتم عدم بعالم وجود آمد اما اين مسئله مختلف فيه است كه آفرينش كدام روز بوده و در هر روزى كدام اشياء در كسوت هستى ظهور نموده محى السنة ابى محمد حسين بن مسعود در تفسير معالم التنزيل آورده است كه جمعى از يهود به مجلس شريف صاحب مقام محمود عليه شرايف الصلاة و لطايف التحيات آمده گفتند كه يا محمد خبر ده ما را از آنچه خداى تعالى آفريده است در ايام سته آنحضرت فرمود كه خالق كن فيكون روز يكشنبه و دوشنبه زمين را آفريد و جبال و معادن را در روز سه‌شنبه مخلوق گردانيد و روز چهارشنبه امصار و انهار و اقوات را پديدار آورد و سموات و ملائكه را از بامداد پنجشنبه تا سه ساعت روز جمعه خلق كرد و ايضا حضرت عزت در ساعت اول روز جمعه آجال را و در ساعت ثانيه آفات را و در ساعت ثالثه آدم را عليه السلام موجود ساخت يهود گفتند ( صدقت ان اتممت قال رسول اللّه صلى اللّه عليه و آله و سلم و ما ذاك قالوا ثم استراح يوم السبت و استلقى على العرش ) پس حق سبحانه و تعالى اين سخن را بر ايشان رد كرده آيت كريمه مذكوره را نازل گردانيد و در بعضى از كتب احاديث بروايت ابو هريره رض مرويست كه گفت ( اخذ رسول اللّه صلى اللّه عليه و آله و سلم بيدى فقال خلق اللّه البرية يوم السبت و خلق الجبال فيها يوم الاحد و خلق الشجر فيها يوم الاثنين و خلق المكروه يوم الثلثاء و خلق النور يوم الاربعاء و بث فيها الدواب يوم الخميس و خلق الادم يوم الجمعه آخر الخلق فى آخر ساعات الجمعة فيها بين العصر الى الليل ) در متون الاخبار مذكور است كه اصحاب تورية اخبار نموده كه خالق على الاطلاق روز يكشنبه آسمان را خلق نمود در ميان دو آب مافوقها و ماتحتها و روز دوشنبه زمين و آنچه در آنست از اشجار و اثمار و جبال و معادن و عيون و انهار پديد آورد و در روز سه‌شنبه ماه و آفتاب و ساير كواكب سيارات و ثابتات و آنچه جوهر است از اين باب موجود گردانيد و روز چهارشنبه انواع دواب را از وحوش و طيور و باقى حيوانات برى و بحرى آفريد و